زندگی :

گایوس پلینیوس سکوندوس پدر (پلینی بزرگ) مورخ، شرح حال نویس، فرمانده، نویسنده تاریخ طبیعی و از دستوریان بزرگ دوره امپراتوری است.

پلینی بزرگ در 23 یا 24 میلادی در شهر کومو متولد شد. وی یکی از عالی رتبگان رمی است که در یک دوره طولانی در مقام شوالیه، فرماندهی سرزمینهای امپراتوری را به عهده داشت و نمونه بسیار خوبی از تواناییها و قدرتهای موثر امپراتوری به شمار می رفت.

پلینی بزرگ همچنین نقشهای مدیریتی مهم و تاثیرگذاری در دوره امپراتوران مختلف به ویژه "وسپاسیانوس و تیتوس" ایفا کرد و تا زمان مرگ که همزمان با فاجعه فوران آتشفشان وزوو در 79 میلادی بود، همچنان به عنوان یک فرمانده مقتدر و لایق باقی ماند.

در حقیقت آن بخش از اطلاعاتی که درباره زندگی، آثار و متد کار پلینی در دسترس است همگی برپایه اطلاعاتی است که پسرش (پلینی کوچک) و نوه اش درباره وی به جا گذاشته اند.

آثار :

براساس شواهدی که از نوه اش برجای مانده، پلینی مولف بوده و در فهرست آثار او تالیفات متنوعی از حوزه ها و مقولات مختلف به چشم می خورد که متاسفانه تنها بخشی از آنها به دست ما رسیده است.

از میان آثار پلینی می توان به 20 کتاب درباره "جنگهای ژرمنیا" و 31 کتاب با عنوان "از پایان آئوفیدیوس باسوس" اشاره کرد. این مجموعه 31 دفتری بازسازی حوادث مربوط به آخرین سالهای امپراتوری "تیبریوس" است. اثر تاریخی "آئوفیدیوس باسوس" یکی از منابعی است که بعدها تاسیتوس در تالیف آثار خود به آنها استناد کرد.

از دیگر آثار پلینی کتاب "Dubius Sermus" است که در حقیقت جزوه ای در باب مشکلات زبانشناسی است.

درهر حال از نظر مورخان ادبیات، پلینی بیش از هر چیز یک "دایره المعارف نویس" است. به طوریکه وی در 37 کتاب با عنوان "تاریخ طبیعت" (Naturalis Historia)، پروژه تحقیقاتی بزرگی که در سال 77 یا 78 میلادی به اتمام رسیده است، درباره هرچه که در طبیعت وجود دارد به شرح جزئیات پرداخته است. این کتاب در باب مقولات گسترده ای از مرکزیت انسان در طبیعت تا هنر و پزشکی با استناد به آثار مولفان یونانی و لاتین تالیف شده است.

این اثر با مقدمه ای در دفتر اول درباره امپراتور "تیتوس" آغاز می شود و در ادامه پیشگفتار نویسنده آمده است. یکی از نوآوریهای این کتاب در دنیای باستان، مدخل کتابشناسی است که در آن عنوان بیش از 2 هزار کتاب به چشم می خورد.

در این دایره المعارف جامع، کتابهای دوم تا ششم مربوط به مباحث نجوم و جغرافیا، کتابهای هفتم تا نهم درباره انسان، فیزیولوژی و حیوان، دفتر یازدهم تا چهاردهم گیاهشناسی، بیستم تا سی دوم درباب پزشکی و دفتر سی وسوم تا سی و هفتم مربوط به فلزشناسی، کانی شناسی، تاریخ هنر با نگاه ویژه به مجسمه سازی و نقاشی و کاربرد اجسام در پزشکی و هنر است.

پلینی بزرگ را می توان از پیروان مکتب "وارو" به شمار آورد، اما بدون متدهای تحلیلی که وارو در آثار خود به جا گذاشته است. در حقیقت پلینی بیش از آنچه که در مقام یک عالم و یا متفکر به تالیف کتاب بپردازد، یک مجموعه دار است که به جمع آوری و گردآوری اطلاعات احتمام می ورزد.

افکار فلسفی و مذهبی پلینی بزرگ فراتر از آموزه ها و عقاید زمان خود نمی رود و سبک نوشتاری او ساده و مملو از مشروحات گریز از مرکز است، به طوریکه در شرح هر مقوله به کرات از مبحث اصلی دور می شود و به شرح حواشی می پردازد.