غیرممکن است بتوانیم زندگی سزار به عنوان سیاستمدار را از سزار هنرمند و ماجراجو جدا کنیم. گایوس ژولیوس سزار (Gaius Julius Cesar) نویسنده یگانه و بزرگ لاتین در حدود 100 ق.م در رم متولد شد. ژولیوس سزار استراتژیست و فرمانده نظامی و بنیانگذار بزرگترین سازمان سیاسی تاریخ دنیای باستان و امپراطوری رم است. این موفقیت های پی در پی در عرصه سیاست، روح ماجراجوی سزار را راضی نمی کرد، به همین علت در کنار سیاست وارد عرصه ادبیات نیز شد. سزار در خانواده ای قدیمی و وطن دوست متولد شد.
در حقیقت خانواده سزار از جمله خانواده های اشرافی بودند که در عرصه سیاست دلسوز و حامی مردم به شمار می رفتند. سزار نیز از همان عنفوان جوانی و برای ابراز این حس مردم دوستی وارد حزب دموکرات شد و به دلیل حس خانواده دوستی و مسوولیت پذیری در خانواده بود که در نخستین سالهای جوانی با کورنلیا، دختر سیناس (Cinnas)، معاون ماریوس، ازدواج کرد.
در زمان حکومت دیکتاتوری سیلاس (Sillas) یعنی بین سالهای 81 تا 78 ق.م به منظور گذراندن خدمت سربازی از رم به آسیای صغیر رفت و در همان هنگام بود که تحت دقیق ترین تعلیم و آموزش دستوری و ادبی قرار گرفت. هنگامی که به وطن بازگشت در عرصه هنر سخنوری (فن بیان) به فعالیت مشغول شد. در 68 ق.م به عنوان کوئستور(1) به اسپانیا عزیمت کرد ودر آنجا کتاب Curushonrum را نوشت. پس از بازگشت به رم چند سالی را به عنوان وکیل در دادگاه ها به دفاع از متهمان گذراند، تا اینکه در 62 ق.م به مقام پرایتوری(2) نایل آمد و یک سال بعد حاکم اسپانیا شد. در این دوره از همسر دوم خود، پومپئا به دلیل بدنامی که با کلودیوس به وجود آورده بود، جدا شد.
سزار در ادامه قدرت خود به دلیل ائتلافی که با مارکوس لیسینیوس کراسوس (Marcus Licinius Crassus) و پومپی ماین (Pomeo Magn)، شخصیت های بسیار قدرتمند سنا کرده و حکومت ائتلاف مثلث (3 نفره) را تشکیل داده بود، توانست بر راس قدرت باقی بماند. پس از آن ژولیوس سزار ملکه کلوپاترا (فرعون مصر) را به عنوان همسر سوم خود اختیار کرد و همزمان دختر خود، جولیا را شوهر داد. در 59 ق.م به عنوان کنسول انتخاب شد و از این زمان به بعد تدابیر طرح های نظامی و سیاسی خود را با تشخیص درست رقبا به عرصه ظهور رساند.
اتخاذ همین تدابیر موجب شد که در 58 ق.م کنسول عالی گل شود.
جنگ داخلی: به این ترتیب مرد قدرتمند رم، حکومت رعب انگیز خود را آغاز کرد. اما در اثر درگیری باسنا، اشرافیت رمی و برخورد با پومپی دشمنان زیادی برای خود تراشید که نتیجه این دشمنی ها به جنگ داخلی در 49 ق.م انجامید و سرانجام در 15 مارس 44 ق.م سزار توسط گروهی از طبقه اشراف رم که معتقد به جمهوری بودند کشته شد.
بین آثار کوتاهی که از جوانی سزار به یادگار مانده و هرگز منتشر نشده است می توان به منظومه لائودس هرکولیس (Laudes Herculis) و تراژدی اوئدیپوس (Oedipus) اشاره کرد. همچنین منظومه ایتر (Iter) که مربوط به خاطرات سفر سزار از رم به اسپانیا و قبل از نبرد موندار در 46 ق.م است، از دیگر آثار او به شمار می رود که متعلق به سالهای بلوغ سزار بوده و از آن چیزی به دست ما نرسیده است.
در باب دیکتا (De Dicta) یک داستان کوتاه عاطفی، در باب نجوم (De Astris) اثری با موضوع نجوم، اپیسئولائه (Epistulae) درباره یکی از مشاهیر زمان (که متاسفانه تمام این اثر از بین رفته است) و خطابه ها و دفاعیه های مهمی که داشته، از دیگر آثار اوست.
درخصوص خطابه ها باید گفت: اگرچه تمام آنها باقی نمانده است، اما بنا بر نوشته مورخان تاریخ ادبیات، این خطابه ها تشویق اسونتوینوس (Sventonius) سیسرون (Ciceron)، کوئینتیلیانوس (Quintilianus) و تاسیتوس (Tacitus) را که همگی از خطیبان و سخنوران بنام زمان خود بودند، برانگیخته است. از خطابه های معروف سزار یکی مربوط به 77 ق.م میلاد در مقابل «کورنلیوس دولابلا»، دو تا در 63 ق.م، یکی در دفاع از بیتینی (تنها بخشی از آن را در اختیار داریم) و دیگری در دفاع از کاتیلیناری (Catilinari) هستند. همچنین سزار در 67 ق.م مدحهایی در مراسم خاکسپاری عمه پدری اش (بیوه ماریوس) و ستایشنامه ای نیز برای همسرش، کورنلیا، داشته است. سزار در تمام این خطابه ها از استاد خود «ملون اهل رودی»(Melon da
Rodi) به نیکی یاد کرده است.
اما مهمترین آثار کوتاه مولف، «ضدشدگی» (Anticato) و «در باب سامانگرایی» (De Analogia) هستند. سزار «ضدشدگی» را در 2 کتاب احتمالا در 45 ق.م درباره مناظرات خود و کتاب دوم را احتمالا در 52 تا 55 ق.م و هنگامی که در آستانه یورش به مرزهای گل بوده، نوشته است. کتاب «در باب سامانگرایی» در واقع یک اثر دستوری (گراماتیکی) است که در 2 کتاب گردآوری شده است و مناظرات میان سامانگرایان و سامانگریزان را درباره ماهیت زبان مورد بررسی قرار می دهد.
سامانگریزان درخصوص ماهیت زبان پیرو ساخت تصادفی و بی قانونی زبان بودند، بطوری که اینان عقیده داشتند، کلمات بی قانون و تصادفی به وجود آمده اند، در حالی که سامانگرایان اعتقاد به نظم و ترتیب شکل گیری زنجیروار زبان داشتند، به اعتقاد سامانگرایان، کلمات براساس نظام و هدفمندی خاصی شکل گرفته اند.
سزار در کتاب خود در این باره یک راه حل ایده آل زبانشناسی را مطرح می کند و در آن سره گرایی و بنیادگرایی را مورد انتقاد قرار می دهد و برای مثال از لزوم وارد شدن کلمات یونانی به زبان لاتین در جهت ارتقای این زبان حمایت می کند. بطور خلاصه از نقطه نظر او، زبان به گونه ای متعادل از بخش های طبیعی، عقلانی و سیستماتیک شکل گرفته است.
آثاربلند:
تفاسیری در باب جنگ های گل (Commentarii de bello Gallico): این کتاب که به طور ساده جنگ های گل (Bellum Gallicum) خوانده می شود، در 7 کتاب، هر یک برای 7 سال جنگ میان رم و گل نوشته شده است. تالیف این کتاب از 58 تا 51 ق.م بطور انجامید. سزار این تفاسیر را در دفاع از سیاست نظامی و موقعیت قانونی خود در گل نوشته است.
این تفاسیر از هر نوع خودستایی به دور است و شهرت آن به سبب سادگی پرخلوص گفتار، توجه و دقت بسیار، ایجاز و صراحت بیان بود و بعدها الگوی بسیاری از نویسندگان شد.
پی نوشت ها:
1- کوئستور (Questor): در رم قدیم، مامورانی که دوره پادشاهی، قاضی و دستیار کنسول ها در کشف جرم و جنایت بودند و بعدها منصب خزانه داری به آنان محول شد.
2- پرایتور (Praetor): در رم باستان, پرایتور یکی از عناوین کنسول ها بود.
