دوره آگوستوس را با بررسی  زندگی و آثار مورخ بزرگ رمی ، تیتوس لیویوس پاتاینوس (لیویوس ) به پایان می رسانیم تا از پست آینده مروری بر بیوگرافی و آثار ادیبان ، فیلسوفان و تاریخ نگاران این عصر را آغاز کنیم .

تیتوس لیویوس شهرستانی که رم را با تاریخ نگاری های خود به اوج شهرت رساند ، در 59 ق.م در Padova (پادوا) در خانواده ای عالی رتبه و برجسته متولد شد . رم در زمان زندگی لیویوس به دلیل تغییرات سیاسی و ساختاری که دارد ، مراحل بحرانی را پشت سر می گذارد . این مراحل عبارتند از :

مرحله اول : جنگ های طولانی داخلی

مرحله دوم : حکومت سه نفره پمپی / سزار / کراسوس

مرحله سوم : حکومت آگوستوس

درباره لیویوس باید گفت ، او پس از آنکه تحصیلات خود را به پایان رساند به رم رفت و توانست به واسطه دوستی با کلادیوس و آگوستوس شهرت و پرستیژ بالایی کسب کند و در اثر دوستی با کلادیوس بود که تصمیم به تاریخ نگاری گرفت . هرچند که تمایلش بیشتر به سمت فلسفه بود ، اما بین سالهای 27 تا 25 ق.م به آثار تاریخی روی آورد و تمرکز خود را به این حوزه معطوف کرد و سرانجام در 17 بعد ازمیلاد احتمالا در رم درگذشت .

آثار:

چند گفت و گوی فلسفی و اثر تاریخی در 142 کتاب ( که بنظر می رسد طرح اصلی آن شامل 150 کتاب بوده است ) را تنظیم کرد . این مجموعه عظیم تاریخی Ab urbe condita libri  (کتاب های مربوط به تاسیس رم ) نام دارد که براساس دست نوشته های بازمانده از خود لیویوس ، مورخ این کتاب را  Annales (سالنامه ها ) نام گذاشته است (که سال به سال تقسیم بندی و برای هر سال شرحی کامل و مجزا درنظر گرفته شده است ) . به علاوه او این کتاب را بطور ساده Libri (کتاب ها ) نیز نامیده است . در این مجموعه ، تاریخ رم از زمان تاسیس تا 9 ق.م و شاید تا 9 بعد از میلاد ، سال مرگ دروزوس (برادر امپراتور تیبریوس که در یک لشکرکشی کشته شد ) مورد بررسی قرار گرفته است . این کتاب 142 دفتری در 10 بخش تقسیم می شود که تنها 4 بخش آن باقی مانده است و شامل 35 کتاب از کتاب های یک تا 10 و 21 تا 45 می باشد . این 4 بخش عبارتند از :

بخش اول از زمان انئا تا جنگ سوم سنیتا در 293 ق.م / بخش سوم درباره جنگ دوم کارتاژی از 218 تا 200 ق.م / بخش چهارم از جنگ دوم کارتاژی تا مرگ " فیلیپ اهل مقدونیه " در 179 ق.م / نیمه اول بخش پنجم از مرگ فیلیپ تا پیروزی پائولوس امیلیوس در مقدونیه در 167 ق.م .

مجموعه ای از تاریخ ، سخنوری و شعر :

روایت لیویوس شاید از نقطه نظر تاریخ نگاری حائز اهمیت نباشد ، اما از دیدگاه بیان احساسات دراماتیک زندگی وسبک شعری قابل بررسی است . به علاوه او در کتاب " سالنامه ها " تعادلی میان علم و سخنوری برقرار کرده است که برای عصر آگوستوس ، ایده آلی واقعی بشمار می رود . در کل مورخ با چنان مهارتی نقش شعر و هنر را در یک اثر تاریخی به تصویر می کشد که کمتر نظیر آن دیده شده است . شهرت این اثر به دلیل بیان فضلیت رمی و ایده آل های عصر آگوستوس است . اما از نقطه نظر دیگری نیز می توان گفت که تفکر لیویوس به ایده آل های جمهوریخواهان بسیار نزدیک است . در واقع سالنامه ها بیشتر از اینکه اثری تاریخی به زبان نثر باشد ، مجموعه ای از اشعار حماسی بزرگ در عمق اخلاقیات است . چنانچه در فضاهای وسیعی که در آنها عناصر حماسی ، همچون قهرمان پروری ، اعتقاد به خدایان و اجلاس های رمی را در بر گرفته ، این شیوه کاملا نمایان است .

عشق و جشن برای رم :

عنوان این بخش ، بیانگر این مطلب نیست که لیویوس مورخی صادق نبوده ، بلکه گویای این نکته است که لیویوس از اعماق قلب به تاریخ رم و نیکنامی مردمش اعتقاد دارد . بطور خلاصه اثر لیویوس درعوض آنکه اعتقادی سیاسی باشد ، نوعی وطن دوستی بنیادی و عشقی ویژه به رم است .

منابع :

از نظر متدولوژیکی و علمی ، منابعی که لیویوس در تالیف سالنامه ها از آن بهره جسته است ، با توجه به بررسی های تاریخ شناسان معاصر ، منابع بسیار متعددی است ، از آن جمله :

1-     منابع تاریخی لاتین مثل کتاب اصلیت (Orgines ) اثر کاتو

2-     آثار تحلیلگران مثل آثار پوبلیوس (استاد صاحب نظر فلسفه تاریخ در رم باستان ) و پوسیدونیوس اهل آپامئا

3-   منابع ادبی بویژه آثار منظوم همانند اشعار حماسی و داستان های رمی شده ناویوس و انیوس و دیگر شاعران ابتدای عصر جمهوری و نوشته های وارو

4-     منابعی که بصورت سنتی دهان به دهان در طی اعصار میان مردم گشته است .

ساختار: